Osoba namiestnika-jego rola i zadania

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, kim powinien być namiestnik? Jakie cech powinien posiadać? Jakie zadania powinien podejmować? Oczywiście jak zawsze można stworzyć ideał, lecz zaraz znajdą się osoby, które zaczną ustawiać siebie lub innych w jakiś określonych ramach. Każdy powinien dążyć do jakiegoś ideału, choć podobno ideały nie istnieją i nikt nim nie jest. Im bliżsi jego będziemy tym lepiej.
Chcielibyśmy przedstawić wam namiestnika i jego zadania, które są bliskie ideałowi. Na pewno jednak mając wymienione przez nas cechy i wykonując przedstawione tu zadania będziemy mogli powiedzieć, że ten namiestnik jest dobry, to namiestnictwo działa dobrze. Należy również pamiętać o tym, że zawsze trzeba przystosowywać ramy do swojego środowiska. Inaczej będzie wyglądała praca namiestnika na wsi, inaczej w mieście, inaczej np. w stolicy, inaczej w dużym hufcu, inaczej w małym. 

Jaki więc powinien być nasz namiestnik?
Według nas powinien być to instruktor w stopniu podharcmistrza z co najmniej dwuletnim stażem pracy w drużynie na funkcji drużynowego. Nie można bowiem dobrze inspirować, koordynować, pomagać drużynowym jeśli samemu nie pełniło się tej funkcji! Bardzo ważne jest doświadczenie tego instruktora, niezbędne w momentach gdy trzeba doradzić młodszym lub pomóc w rozwiązaniu konfliktu. Na pewno namiestnik powinien być wykształcony "harcersko" - posiadać ukończony kurs drużynowych, a następnie kurs namiestników. Jeśli później ukończy jeszcze kurs kadry kształcącej też byłoby to wskazane. Kursy mogą być dobrym teoretycznym przygotowaniem do pełnienia tej funkcji, a przede wszystkim będą dobrą podstawą do dalszej pracy.

Pozostają do rozważenia inne kwestie:
-jakie powinien mieć wykształcenie?
-jaki zawód?
-czy namiestnik powinien dodatkowo pełnić funkcje drużynowego?
-czy namiestnik powinien mieszkać w miejscu działania hufca?
-czy sytuacja rodzinna na wpływ na pełnienie funkcji?

Ponieważ namiestnik to nasz "wzór" i ma motywować do pracy członków namiestnictwa, to powinien mieć przynajmniej wykształcenie średnie. Jeśli chodzi o zawód- to raczej nie ma większego znaczenia. Pełnienie funkcji drużynowego można rozpatrywać dwojako:
po pierwsze - jak najbardziej, bo na przykład może wykorzystać swoich harcerzy do przygotowania jakiegoś przedsięwzięcia programowego, ma stały kontakt z różnymi sytuacjami wychowawczymi, a to powoduje, że ustawicznie uczy się i w praktyce zdobywa doświadczenie.
po drugie - nie powinien pełnić funkcji drużynowego, ponieważ funkcja namiestnika, jeżeli ma być dobrze sprawowana, pochłania dużo czasu, tak że brakuje go na dodatkowe zajęcia .
Miejsce zamieszkania jest bardzo istotne, gdyż mieszkając w miejscu działania hufca jesteśmy bardziej dyspozycyjni, mamy łatwiejszy kontakt z drużynowymi i z komendą hufca.
Kolejne pytanie dotyczyło sytuacji rodzinnej. Założenie rodziny jest zobowiązaniem, zwłaszcza jeśli chodzi o potomka. Pogodzenie roli ojca/ matki z rolą namiestnika często jest trudne. 
Kolejnym aspektem dotyczącym określania naszego idealnego namiestnika są jego predyspozycje psychiczne, intelektualne czy organizacyjne.

Jakie cechy charakteru są istotne w prowadzeniu namiestnictwa?
Według nas są to: komunikatywność, zdecydowanie, wytrwałość, cierpliwość, obowiązkowość, łatwość nawiązywania kontaktów, tolerancja dla innych ludzi czy ich poglądów, umiejętność prowadzenia negocjacji, rozwiązywania konfliktów. Na pewno niezbędne będą pewne zdolności organizacyjne oraz umiejętność przewodzenia zespołowi.
Uważamy że wymienione przez nas cechy są niezbędne dobremu namiestnikowi, jeśli chce on rzetelnie realizować zadania, które przed nim stoją.
Możemy podzielić je na trzy grupy:

NAMIESTNIK
Praca z namiestnictwem Praca z Komendą Hufca Praca z Komendą Chorągwi
Tworzenie wspólnoty instruktorskiej
Koordynowanie przedsięwzięć programowych Udział w zbiórkach namiestników
Organizowanie zbiórek drużynowych
Koordynacja działań z zespołami hufca
Udział w przedsięwzięciach programowych
Wspieranie programowo-metodycznie drużynowych
Rzecznctwo spraw drużynowych Udział w formach szkoleniowych

Każdy namiestnik wypracowuje sobie własny, oryginalny sposób pracy z grupą. Sposób zwykle jest związany z cechami osobowościowymi, ale przy odrobinie samokrytycyzmu i dobrej woli, każdy może mieć wpływ na to jak będzie kierował grupą i kontrolował np. negatywne społecznie zapędy do dominacji, czy zbytniego ulegania.

Style kierowania:

☺ Przywódca demokratyczny
- stwarza członkom grupy warunki do brania udziału w podejmowaniu decyzji,
- dąży do uzyskania w grupie akceptacji dla podejmowanych działań,
- systematycznie informuje grupę o wszelkich sprawach ją dotyczących,
- dąży, by członkowie grupy przedstawiali swoje zdanie w sposób nieskrępowany,
- stwarza ludziom warunki, aby pracowali w jak najlepszych warunkach,
- minimalizuje dystans między sobą, a członkami grupy,
- dopuszcza krytykę własnego postępowania,
- częściej stosuje nagrody niż kary,

☺Przywódca liberalny
- zachowuje się w sposób bierny,
- nie sprawuje kontroli nad działaniami grupy,
- nie ocenia, jedynie komentuje działania członków grupy,
- osobiście nie uczestniczy w działaniach grupy,

☺ Przywódca autokratyczny
- nie dopuszcza członków grupy do udziału w decyzjach,
- w działaniach nie porozumiewa się z grupą,
- stwarza dystans między sobą a członkami grupy,
- jest bezkompromisowy – wydając polecenia wymaga całkowitego posłuszeństwa w ich realizacji,
- nie udziela żadnych wyjaśnień, co do swoich decyzji i działań – 
- wydaje bardzo szczegółowe polecenia,
- bardzo często używa kar – zdecydowanie częściej niż nagród,
- nie dopuszcza krytyki własnego postępowania.


Na koniec dobre rady sformułowane dawno temu przez Alana McGinnisa:

1. Od ludzi, którymi kierujesz, oczekuj tego, co najlepsze.
2. Zauważaj potrzeby drugiego człowieka.
3. Wysoko ustawiaj poprzeczkę doskonałości.
4. Stwórz środowisko, w którym niepowodzenie nie oznacza przegranej.
5. Jeśli ktoś zdąża tam, gdzie ty – dołącz do niego.
6. Wykorzystuj wzorce, by zachęcić do sukcesu.
7. Okazuj uznanie i chwal osiągnięcia.
8. Stosuj mieszankę wzmacniania pozytywnego i negatywnego.
9. Potrzebę współzawodnictwa wykorzystuj w sposób umiarkowany.
10. Nagradzaj współpracę.
11. Pozwalaj, by w grupie zdarzały się burze.
12. Staraj się własną motywację utrzymywać na wysokim poziomie.